τα φώτα που τρεμοσβήνουν

η ταινία, το ποίημα

ένας άνθρωπος που είχε μάθει να περιμένει μοναχός του μέσα στη νύχτα

Όλα αυτά, και προπάντων η βαθιά του αφοσίωση να δίνεται στους άλλους, εγκαταλείποντας τους σκοπούς του, άγγιξαν βαθύτατα και τον Κόντογλου. Και, ύστερα από χρόνια, στον πρόλογο της "Βασάντας" του θα γράψει για το φίλο του:

Δεν πέρασε από πάνω μου είτε χαρά, είτε θλίψη, είτε ελπίδα ανάπαψης κι από τα δυό αυτά βάσανα, δίχως να αιστανθώ, στο καθετί απ'αυτά, να σταλάζει μέσα μου από τη γλυκιά θύμησή Σου ένα άρωμα ευτυχίας του παραδείσου. Και δεν είναι κανένα πράμα μέσα στη  αρμονική μουσική του Παντός που να με κάνει ν'αγαπώ τον αγαθό Θεό, όσο η ευγνωμοσύνη μου γιατί Σ' έστειλε σε μένα. Μια μυρουδιά από άγρια, δροσερά λουλούδια μ'ευφραίνει αδιάκοπα. Ο κάθε καιρός που θα φυσήσει, μου την φέρνει απάνω στα φτερά του-να τι είσαι Εσύ για μένα.
Τη νύχτα καθουμαι στο παραθυράκι μου και βλέπω τ'άστρα που αγρυπνούν. Μια ουράνια δροσιά στάζει μέσα μου. Ο νους μου ξεκουράζεται ακουμπώντας σε Σένα. Ακούω το γλυκό χτύπο της καρδιάς Σου από χιλιάδες μίλια. Μου φαίνεται πως κρατώ το ρυθμό του Σύμπαντος.
Όξω από Σένα, δε μού 'γινε ανάγκη η φροντίδα κανενός ανθρώπου. Αυτό δείχνει πως είμαι μια δυνατή ψυχή, μια ψυχή που δε φοβάται να πλανιέται ολομόναχη και δίχως παρηγοριά μέσα σ'ένα έρημο χάος, τέτοιο που είναι αυτός ο κόσμος. Μα να πού η αγάπη αυτή κατάντησε η τροφή της ψυχής μου.

Μέσα στην παληανθρωπιά που μας ζώνει από στεριά κι από θάλασσα, στέκεσαι Εσύ και μου δείχνεις πως δεν χάθηκε ολότελα απ'αυτόν τον κόσμο η ευγένεια. Ένας άνθρωπος, ένας άνθρωπος μονάχα, μπορεί να δείξει πως η φύση μας είναι θεική μέσα σε μια πρόστυχη ανθρωπότητα...

~ Βιογραφία του Στρατή Δούκα από 1895 έως 1936, του Τάσου Κόρφη, εκδόσεις Πρόσπερος

ποίημα

Aν ήμουν νεκρή, και τα κόκκαλά μου σκόρπια

σαν κουπιά ριγμένα στη βαθιά, περιστρεφόμενη γη, 

ή πνιγμένη, και το κρανίο μου σαν τα κοχύλια που βάζεις στ'αυτί 

πάνω στο σκοτεινό κρεββάτι του ωκεανού,

αν ήμουν νεκρή και η καρδιά μου ένα αχυρόστρωμα 

για ένα κόκκινο, κόκκινο τριαντάφυλλο,

ή καμμένη, και το σώμα μου μια χούφτα χαλίκια 

πεταμένα καταπρόσωπο στον ανεμο,

αν ήμουν νεκρή, και τα μάτια μου τυφλά 

στις ρίζες των λουλουδιών, θρηνούσαν για το τίποτα,

στ'ορκίζομαι, η αγάπη σου θα με σήκωνε 

απ'τον τάφο μου, ολοζώντανη,

σαν τον Λάζαρο. Πεινασμένη γι'αυτό, κι αυτό, κι αυτό, 

το ζωντανό φιλί σου.

~ To ποίημα If I Was Dead, της Carol Ann Duffy (Rapture, London: Picador, 2005) το βρήκα στην don't ever read me

μέρες

Κυριακή, 23 Μάρτη (1958) 

Μετά το μεσημερινό, στην Tate Gallery με το μπούσι. Καθαρός και πολύ κρύος καιρός. Κοιτάξαμε Turner. Πρώτη φορά που τον είδα με φρέσκο μάτι, όχι χωρίς συγκίνηση-άλλοτε στα νιάτα μου δεν τον αγαπούσα. Τα μάτια μου κουρασμένα από χτες-ίσως γιαυτό; Βγαίνοντας, κοιτάζοντας τον χειμωνιάτικο ήλιο του Λονδίνου, είδα τι πρωτότυπο μείγμα αυτού του φωτός και του φωτός της Μεσογείου (του ιταλικού) είναι αυτός ο άνθρωπος. 

~ Γιώργος Σεφέρης, Μέρες Ζ'

φτερά και βεντάλιες

Dishcloth. Πώς το λέμε εδώ, έχει άραγε όνομα; Το βαμβακερό πανάκι για να καθαρίζεις τις επιφάνειες τις κουζίνας. Που, άμα έχεις όρεξη να πλέξεις, μέχρι κι αυτό το φτιάχνεις πλεκτό.
Το σχέδιο λέγεται feather and fan.

ο ήλιος της άνοιξης

Η όμορφη, όμορφη Αθήνα. Ποιός μπορεί να πει ότι υπερβάλλω ή ονειροβατώ; Ορίστε, οι φωτογραφίες είναι ότι είδαν (ότι διάλεξαν να δουν, ναι) τα μάτια μου σήμερα το μεσημέρι.
Είναι ο ήλιος της άνοιξης που κάνει τις σκιές δυνατές. Είναι η αντίθεση με την Ιερά Οδό που κάνει τα δίπλα στενά να φαίνονται παράδεισος ησυχίας σε σύγκριση μαζί της. Είναι κι αυτά τα ακροκέραμα στις στέγες, παλιά ή καινούργια, που δεν υπήρχαν στα σπίτια της Θεσσαλονίκης κι έτσι έχουν δια παντός συνδεθεί στο μυαλό μου με την Αθήνα. Με μια ζωή άλλη, από την αρχή.

στο λιμάνι

Camino Musical: 9 ημέρες γαλιθιάνικης μουσικής.

Σοφούλη και Βασ.Όλγας

joy

Χμ, στην Θεσσαλονίκη τα λέμε πιάστρες. Πρέπει να κατασκευάζονται με βαμβακερό νήμα γιατί το ακρυλικό μπορεί να καεί εύκολα σε υψηλές θερμοκρασίες.
Το συγκεκριμένο σχέδιο κυκλοφορεί στο ίντερνετ ως eastern potholder και δυστυχώς δεν έχω κρατήσει το λινκ όπου το βρήκα.

άνοιξη

Σε ικετεύω να ριχτείς με τα μούτρα στο πάθος μας, και στη μόνη μας σωτηρία και δικαίωση της υπαρξούλας μας επί της Γης-τη λογοτεχνία.

Ωστόσο, τι σημασία μπορούν να έχουν τα ονόματα; -για μας κάθε πόλη, κάθε πάρκο, ναι, κάθε σημείο της γης είναι μια Γάνδη. Μήπως δεν αισθανόμαστε συνεχώς πολιορκημένοι; Και μήπως δεν αποτελούμε ο καθένας μας μια πόλη, έναν πύργο πολιορκημένο απ'όλα τα σημεία; ...-αν τα ονόματά μας διαφέρουν, κατά τι διαφέρουμε εσωτερικά οι δυό μας;

Τα ορθά πεζά, πες του κάθε τόσο να τα καθαρίζει με βενζίνη, για να μην αφήνουν στο χαρτί υπολοιπάκια από παλιό μελάνι άλλου τυπώματος.

~ Τα γράμματα του Νίκου Καχτίτση στον Γιώργη Παυλόπουλο (1953-1967)

* * *

Από δεκατέσσερα χρόνια αλληλογραφία κράτησα τις παραπάνω τρεις φράσεις. Και ξανά, το ότι σχεδόν πάντα η γνωριμία με τον άνθρωπο δεν είναι απαραίτητη (για να το πούμε ευγενικά), -το έργο του είναι αυτό που έχει σημασία.
Εν τω μεταξύ, εκεί που στην αρχή ακουμπούσαμε στο τραπέζι, δειλά-δειλά, δίπλα στους καφέδες τις κούκλες μετα νήματα-και τις καμαρώναμε, τώρα αρχίσαμε να πλέκουμε κιόλας. Η πρώτη απόπειρα, ελαχίστων λεπτών βέβαια, έγινε τα χριστούγεννα. Σήμερα πλέχτηκε σχεδόν ολόκληρο ένα μοτιφάκι στο χρώμα του ουράνιου τόξου.

άνοιξη

Εν τω μεταξύ, στον κήπο τα γυμνά κλαδιά των δέντρων είναι γεμάτα στρόγγυλους καρπούς σαν κουδουνάκια, σαν δεντρα χριστουγεννιάτικα που ξεράθηκαν μαζί με τα στολίδια τους.

η δυσκολία της ύπαρξης

Έψαξα να βρω ποιός είναι ο ποιητής Νίκος Σπανιάς γιατί διάβασα τ' όνομά του στις επιστολές του Νίκου Καχτίτση προς τον Γιώργη Παυλόπουλο από το Μόντρεαλ (1956).
Τι εκπλήξεις που είναι οι άνθρωποι. Μια παράγραφος για τη ζωή του, ένα ποίημα, κι άλλο ποίημα, τι παράθυρο άνοιξε και τι αέρας μπήκε στο δωμάτιο και στο μυαλό μου. 
Βρήκα πως μια ζωή περίμενε ότι η Σουηδική Ακαδημία θα του απονείμει Νόμπελ Λογοτεχνίας. Και πώς έπαιρνε ναρκωτικά για να εξουδετερώσει αυτή την  Difficulte d'être.

Μεταμορφώσεις

Φορές – φορές θαρρώ πως είμαι ένα ποτήρι
Ένας μεθυσμένος το παίρνει και το σπάει.
Γίνομαι κομμάτια.
Ανάμεσα από τα σπασμένα γυαλιά λάμπει το αίμα μου.
Φορές – φορές θαρρώ πως είμαι ένας αμφορέας
Ένας αρχαιοκάπηλος τον παίρνει και τον θάβει
Μένω χωμένος στο χώμα για αιώνες, χιλιετηρίδες, ίσως…
Φορές – φορές γίνομαι ίσαλος γραμμή.
Το κυανόλευκο δαχτυλίδι του ορίζοντα,
Ο αρραβώνας, δύο που αγαπήθηκαν και
Όμως χωρίσανε για πάντα.

~ Το ποίημα είναι από εδώ: Νίκος Σπάνιας, Το Πορτραίτο Ενός Άλλοτε Ναρκομανούς και οι πληροφορίες από το Άσματα και Μιάσματα και από τα σχόλιο της Κ.σ-Μ. εδώ.

Η κυρία Κολήν κλάδευε, σκάλιζε, έσκαβε, έριχνε λίπασμα, πότιζε με φρενίτιδα.
- Το ραδιόφωνο είπε κακοκαιρία για αύριο, είπε.
Τι παράξενο πλάσμα ο άνθρωπος, τι θαύμα. Μέσα (παρ'όλη την) στην προσωρινότητά του βρίσκει κάτι να κάνει κι επιδίδεται σ'αυτό με πάθος, κουράζει το σώμα του, κρατάει ξεκούραστη την ψυχή του.

Ο πίνακας είναι του Jame Tissot: Reading the News, και το απόσπασμα από Ένα Μωβ Ταξί του Michen Deon, εκδόσεις Ιωάννας Χατζηνικολή.

κάτοικος μιας φανταστικής Γάνδης

Είναι μερικές μέρες που πεθαίνω σ'αυτή τη δουλειά-αχ αυτή η δουλειά που με έθρεψε μια ζωή, όμως και μια ζωή με σκότωσε ταυτόχρονα. Αναρωτιέμαι, τις ώρες της ημέρας που είμαι μόνη με τις σκέψεις μου και κοιτάζω τις πλάκες στο πεζοδρόμιο και τις νεραντζιές, γιατί δεν γράφω. Γιατί να γράψω.
Να γράψω για τις ομορφιές της ζωής. Για τον Μισέλ Ντεόν, για το Ένα Μωβ Ταξί, το οποίο παρά τη φρικτή του μετάφραση με έχει μαγέψει. Κατάλαβα γιατί τα Άγρια Άλογα με δάγκωσαν τότε που τα διάβασα-έχει πάνω από είκοσι χρόνια, και με κράτησαν και συνεχώς με παρακινούσαν να τα ξαναδιαβάσω. Η γλώσσα του συγγραφέα ήταν το ποίημα. 
Είναι αυτοί που γράφουν για να χαρίσουν στον κόσμο σαν λουλούδια αυτά το όμορφα που έχουν μέσα τους. Ο τρόπος του Μισέλ Ντεόν.
Έψαχνα πληροφορίες για τον Νίκο Καχτίτση.
Τι προσπαθώ να πω τόση ώρα.
Χρειάζεται ένα τέτοιο άρθρο για να δω τα σημαντικά της ζωής. Και να δω πόσο ασήμαντα είναι τα ασήμαντα.

Ηταν «δύσκολος» και εξ επιλογής εκτός κυκλωμάτων.

Στο Μόντρεαλ αγόρασε ένα παλιό μικρό τυπογραφείο.

(Η δουλειά δεν φταίει ως δουλειά καθεαυτή, είναι οι άνθρωποι που με αφήνουν άναυδη. Οι ίδιοι, παραδόξως, δεν μένουν άναυδοι. Κι έτσι, περνούν πολύ καλύτερα στη δουλειά. Που δεν τους φαίνεται σαν δουλειά γιατί περνούν ωραία.)
Μερικές φορές την ώρα της δουλειάς κάνω στοπ και σκέφτομαι ένα βιβλίο, έναν συγγραφέα, το πλεκτό μου. Για να έρθω στα ίσα μου.
Ο Νίκος Καχτίτσης έπαθε καλπάζουσα λευχαιμία και πέθανε μέσα σ'ένα μήνα. Πριν, κατοίκησε σε μια φανταστική Γάνδη και «έζησε» με τους φίλους του κυρίως μέσω αλληλογραφίας, αφήνωντας πίσω του εκατοντάδες επιστολές προς αυτούς οι οποίες, αν ποτέ δημοσιευθούν, θα αποτελούν το corpus ενός άλλου - άγνωστης μέχρι στιγμής εμβέλειας - λογοτεχνικού έργου. 

  * Τα αποσπάσματα είναι από το κείμενο του Γιάννη Μπασκόζου Το «άλλο» πρόσωπο της ελληνικής λογοτεχνίας.

Όταν έχει απεργία το μετρό, πηγαίνω στη δουλειά με το αυτοκίνητο.

Κατεβαίνοντας την Ιουλιανού, μεσημέρι. Όταν πριν από εικοσιπέντε χρόνια κατέβηκα για δεύτερη φορά στη ζωή μου στην Αθήνα, έμεινα για μια βδομάδα σ'ένα διαμέρισμα της Ιουλιανού. Πήγα με τα πόδια μέχρι τη Νομική Σχολή στη Σίνα για τις εξετάσεις της Τράπεζας βρίσκοντας τον δρόμο μόνη μου σε έναν τουριστικό χάρτη και βγήκα φωτογραφία στο Σύνταγμα φορώντας μαύρα λουστρίνια με βελούδινους φιόγκους.
Ούτε στιγμή δεν φαντάστηκα ότι θα κατέβαινα κάποτε την Ιουλιανού οδηγώντας σημειωτόν, επιστρέφοντας από την δουλειά μου.

Όταν έχει απεργία το μετρό, πηγαίνω στη δουλειά με το αυτοκίνητο.

Ανεβαίνοντας την Αγίου Μελετίου, επτά η ώρα το πρωί. Κατηφορίζει βιαστικά στο αντίθετο ρεύμα μέσα στο σκοτάδι, σπρώχνοντας ένα καροτσάκι σουπερ μάρκετ τιγκαρισμένο με παλιοσίδερα και χαρτόνια. Νύχτα. Κάθε λίγο ανάβω το καλοριφέρ του αυτοκινήτου γιατί κρυωνουν τα χέρια μου, και μετά το σβήνω πάλι γιατί ζεσταίνομαι. Φοράω δύο ζευγάρια γάντια: μάυρα, με δάχτυλα, κι απο πάνω κόκκινα χωρίς δάχτυλα, που τα έπλεξε η μαμά μου κι εγώ κέντησα πάνω τους χιονονιφάδες.

καραμέλα ματιών (*)

Αυτό ήταν το πρώτο. Μετά ήρθαν κι άλλα πολλά.
Τώρα που ξανακοιτάζω τις φωτογραφίες, συνειδητοποιώ ότι αυτό που έχει σημασία δεν είναι η ποσότητα, και -τι περίεργο- ούτε καλά-καλά το αποτέλεσμα .
Αυτό που απολαμβάνω είναι τόσο απλό που με εκπλήσσει. Είναι τα χρώματα, η υφή του νήματος, το βελονάκι, το σχέδιο, οι δοκιμές, η προοπτική.
Αυτό που μένει είναι η απόλαυση εκείνων των ωρών που προσπαθείς να συνδυάσεις χρώματα, να αποφασίσεις το σχέδιο, που φτιάχνεις, που ξηλώνεις, που σταματάς και θαυμάζεις. Που ανυπομονείς να γυρίσεις στο σπίτι για να πλέξεις. Που κουβαλάς τα πλεκτά σου στη δουλειά, που στέλνεις φωτογραφίες με μειλ, για να μοιραστείς τη χαρά σου με τους ανθρώπους.

(*) eye candy

art

o κύκλος του νερού

Το που σ' ερωτεύτηκα ήταν ένα είδος λιώσιμο, και
το που βγήκα απ' τον έρωτά μου για σένα δεν ήταν καθόλου σαν να φτιάχνεις ξανά
παγάκια απ' την ομίχλη, μα περισσότερο
σαν εξάτμιση, συμπύκνωση, και μετά βροχή
για ακόμη μια φορά.

Ο χτύπος της καρδιάς μου με κρατάει ξύπνια τη νύχτα
και δεν καταλαβαίνω τι γλώσσα μιλάει μέσα μου, έτσι
βάζω ένα στηθοσκόπιο πάνω στο στέρνο και το ενώνω
με το λάπτοπ μου,
μα και το google translate
δεν έχει βρει ακόμη πώς να μεταφράζει το νερό σε λέξεις,
ή έναν ωκεανό σε μυθιστόρημα
για το πίσω μέρος του λαιμού μιας φάλαινας.

H καρδιά
δεν είναι ποτέ τόσο απλή όσο ένα σκάφος της γραμμής.

H καρδιά
είναι ένα καιόμενο ναυάγιο κάτω από τέσσερις χιλιάδες στρώματα θάλασσας.

Ότι ήρθα να κάνω εδώ απόψε είναι αυτό-
να σώσω ότι μπορώ απ' αυτή την καταστροφή,
ώστε να μπορέσω να σηκωθώ ξανά, σαν ένας φοίνικας, μέσα στο δικό μου
δέρμα.

Σ' αγγίζω και η καρδιά μου ξανακάνει τον κύκλο του νερού.
Εξάτμιση και συμπύκνωση, και μετά,
πάντα,
αυτή η βροχή.

~ Shinji Moon, “The Water Cycle”

ευοίωνοι γερανοί

Δεν ήθελε να είναι αυτοκράτορας. Ήθελε μόνο να ζωγραφίζει. Και να γράφει ποιήματα, τα απογεύματα, με το βλέμμα του να ταξιδεύει στο κομμάτι του ουρανού που έβλεπε από το παράθυρο του δωματίου του.
Ήταν μια μέρα χειμωνιάτικη, γκρίζα και παγωμένη. Όμως μέσα του ήταν γεμάτος φως: η μικρή πριγκίπισσα Ου Λινγκ είχε σκύψει το κεφάλι ντροπαλά μπροστά του και είχε ψιθυρίσει το νέο κρατώντας απαλά την κοιλιά της.
Αυτό ήταν λοιπόν. Αυτό ήταν το σημαδι που ένιωσε, όταν νωρίς το πρωί μια ομάδα λευκών γερανών κάθησε να ξεκουραστεί στην στέγη του ναού, στην απέναντι πλευρά του κήπου.
Το ήξερε πως υπήρχε κάτι παραπάνω, που δεν το είχε γνωρίσει ακόμα, κι ανυπομονούσε να το μάθει, να το νιώσει, να δεσμευτεί.

~  Auspicious Cranes, του αυτοκράτορα Huizong of Song. Mε αφορμή το βιβλίο του Ρολάν Μπαρτ, τετράδια από το ταξίδι στην Κίνα.